Δευτέρα 17 Αυγούστου 2015

Ζαχαροζύμαρο ΤΡΟΦΕΣ

Ζαχαροζύμαρο - Συνταγές και δράσεις

ΠΗΓΗ-ΕΛΛΗΝΙΚΟΜΕΛΙ.GR
Για να είναι το μελίσσι πάντα δυνατό, οι τροφές δεν πρέπει να λείπουν ποτέ μέσα από την κυψέλη του, είτε είναι μετά από τρύγο, ή ετοιμάζεται να ξεχειμωνιάσει, ή είναι αρχή της άνοιξης, θέλει να υπάρχουν μέλια τόσο στα στεφανώματα όσο και στις ακριανές κηρήθρες. Τότε όλο το μελίσσι λειτουργεί πολύ πιο καλά, αναπτύσσεται πιο γρήγορα και γίνεται πολυπληθέστερο αφού και η βασίλισσα κατά την συνεχή μετακίνηση της μέσα στην κυψέλη βλέπει τις τροφές, ταΐζεται καλά, νοιώθει σιγουριά και δεν σταματά να γεννά.
Ζαχαροζύμαρο


Σ’ όλες τις περιοχές της πατρίδας μας, οι μελισσοκόμοι κατά καιρούς ανέπτυξαν το δικό τους σιτηρέσιο για τα μελίσσια τους στους δύσκολους χειμωνιάτικους μήνες του χρόνου. Παλαιά νοιαζόταν από το καλοκαίρι και μάζευαν φρούτα τα αποξέραιναν στον ήλιο (άγρια κορόμηλα, σύκα, σταφίδες, βερίκοκα, δαμάσκηνα κλπ) και τον χειμώνα αφού τα λειώνανε με χλιαρό νερό, τα τοποθετούσαν μπροστά στα κουβέλια ή κοφίνια και ταΐζανε τις μέλισσες. Αργότερα με τις Ευρωπαϊκές κυψέλες και την ζάχαρη, κάποιοι την αφήναν πάνω στο καπάκι σε πιάτο, άλλοι την έβαζαν στις εισόδους των κυψελών, αν είχε ζέστη οι μέλισσες ανοίγανε την μελισσόσφαιρα και προσπαθούσαν να πάρουν εκείνο το μέρος της ζάχαρης που από την υγρασία είχε λειώσει, την υπόλοιπη ή την απομάκρυναν από την είσοδο της κυψέλης τους ή δεν πήγαιναν άλλο στο πιατάκι που βρισκόταν στο πάνω μέρος του καπακιού. Αργότερα κάποιοι με την προσθήκη πολλών διαφορετικών υλικών(εκχυλίσματα φυτών) έκαναν τις μελισσοτροφές πιο σύνθετες και ελκυστικές και άλλοι με λιγότερα υλικά έκαναν τροφές πιο λιτές αλλά εξ’ ίσου θρεπτικές και ελκυστικές.
Oi συνάδελφοι μελισσοκόμοι παλαιότερα στις Κυκλάδες, στην Εύβοια, στα Δωδεκάνησα και την Κρήτη, εδώ και μερικά χρόνια στην Χαλκιδική, Καβάλα, Έβρο και Θεσσαλία, τόσο στα σιρόπια τους όσο και στα ζαχαροζύμαρα με ισογλυκόζη που κάνουν μόνοι τους, ρίχνουν μέσα φύλλα και άνθη φυτών όπως χαμομήλι, βαλεριάνα, θυμάρι, ξύσμα πορτοκαλιού και λεμονιού, σκόρδο κλπ. για το δυνάμωμα του οργανισμού των μελισσών, την αντοχή τους σε ασθένειες, αλλά και την πιο καλή αφομοίωση των τεχνιτών τροφών(ζάχαρη, ισογλυκόζη κλπ
Στην συνέχεια παραθέτονται απλές συνταγές και ο τρόπος παρασκευής των.

Ζαροζύμαρο με μέλι
Για τροφοδοσία
-Μέλι σουσούρας, κουμαριάς, θυμαριού κλπ 25-27 κιλά (Ζεσταμένο στους 45 βαθμούς περίπου)
-Ζάχαρη άχνη 75 κιλά.
Τρόπος παρασκευής Ρίχνουμε την άχνη στο ζυμωτήριο και κατόπιν ρίχνουμε το λεπτόρρευστο ζεσταμένο μέλι και αφήνουμε να ανακατευθούν μέχρι του σημείου να το πιάνουμε και να μην κολλάει στα χέρια μας. Αν εκτιμήσουμε ότι "παίρνει" λίγο νερό ας έχουμε μια κανάτα με χλιαρό νερό και να ρίχνουμε σιγά-σιγά μέχρι να επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Για να μην κολλάει το ζαχαροζύμαρο, ρίχνουμε λίγο ακόμη άχνη μέχρι του σημείου να το ζυμώνουμε στα χέρια μας και να μην κολλά.

Για ενίσχυση
Κατά την παρασκευή του μπορούμε να ενισχύσουμε το παραπάνω ζαχαροζύμαρο με ένα κιλό φρέσκιας δικής μας γύρης (πρωτεΐνη), καλά λειωμένης μέσα σε χλιαρό νερό (45 βαθμούς) την οποία την ρίχνουμε αντί νερού.
Συσκευασία Πάνω σε μια ζυγαριά τοποθετούμε πλαστικές σακούλες πάχους 14 μικρών (αντέχουν). Pίχνουμε κομμάτια ζύμης, ζυγίζουμε το περιεχόμενό τους να έχει την επιθυμητή ποσότητα( 2, 3 ή 4 κιλά) τις πλάθουμε με τα χέρια μας να φύγει ο αέρας από μέσα και με το θερμοκολλητικό μηχάνημα ή ένα συραπτικό τις σφραγίζουμε και τις αποθηκεύουμε στην αποθήκη μας.

Ζαχαροζύμαρο με ισογλυκόζη
Για διέγερση
- 1 βαρέλι ισογλυκόζη
- 2 τσουβάλια ζάχαρη
Τρόπος παρασκευής Κόβουμε την ζάχαρη σε άχνη και τοποθετούμε την ισογλυκόζη σε θερμοθάλαμο ή σε μπέν μαρί να ζεσταθεί για να γίνει λεπτόρρευστη, κατόπιν τα ρίχνουμε στο ζυμωτήριο και αφήνουμε να ανακατευτούν τα υλικά μέχρι του σημείου να μην κολλάει η ζύμη στα χέρια μας. Αν δούμε ότι "παίρνει" λίγο νερό ας έχουμε σε ένα θερμός ή μια κανάτα ζεσταμένο εκχύλισμα από κάποιο φυτό (θυμάρι, τσάι, χαμομήλι κλπ) και κάνουμε χρήση κατά βούληση.

Ζαχαροζύμαρο με ισογλυκόζη
Για τροφοδοσία
• 2 βαρέλια ισογλυκόζη
• 1 ½ τσουβάλι ζάχαρη
Το παραπάνω μίγμα δεν υπάρχει κίνδυνος να τρέξει ούτε ρευστοποιείται εύκολα ακόμη και τον μήνα Ιούλιο με τις μεγάλες ζέστες.
Οι μέλισσες το παίρνουν πολύ εύκολα χωρίς να χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού για την διάλυσή του.
Κόβουμε την ζάχαρη σε άχνη και τοποθετούμε την γλυκόζη σε θερμοθάλαμο ή σε μπεν μαρί να ζεσταθεί και να γίνει λεπτόρρευστη, κατόπιν τα ρίχνουμε στο ζυμωτήριο και αφήνουμε να τα ανακατέψει το μίγμα μέχρι του σημείου να το πιάνουμε και να μην κολλάει στα χέρια μας.
Αν δούμε ότι παίρνει λίγο νερό ας έχουμε σε ένα θερμό ή μια κανάτα ζεσταμένο εκχύλισμα κάποιου φυτού(θυμάρι, χαμομήλι, τσάι κλπ) και κάνουμε χρήση του.

Ζαχαροζύμαρο με ισογλυκόζη
Για τροφοδοσία
• 1 βαρέλι ισογλυκόζη
• 1 ½ τσουβάλι ζάχαρη
Οι μέλισσες το παίρνουν χωρίς να χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού για την διάλυσή του. Δεν ρευστοποιείται εύκολα.
Κόβουμε την ζάχαρη σε άχνη και τοποθετούμε την γλυκόζη σε θερμοθάλαμο ή σε μπεν μαρί να ζεσταθεί και να γίνει λεπτόρρευστη, κατόπιν τα ρίχνουμε στο ζυμωτήριο και αφήνουμε να τα ανακατέψει το μίγμα μέχρι του σημείου να το πιάνουμε και να μην κολλάει στα χέρια μας.
Αν είναι να ταΐσουμε το φθινόπωρο, καλό θα είναι να δώσουμε στα μελίσσια μας σκόρδο μέσα στο μίγμα για να γλιτώσουμε την νοζεμίαση. Ρίχνουμε μέσα στο γουδί ή στο μούλτι τις σκελίδες από 8 κεφάλια σκόρδο με 500 γραμ. νερό και το ζουμί που θα προκύψει το ρίχνουμε στο ζυμωτήριο. Είναι μία πρακτική που εφάρμοσαν κατ' ανάγκη οι Αυστριακοί μελισσοκόμοι στο Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και τυχαία διαπιστώθηκαν θετικά αποτελέσματα.



Περί τροφών ο λόγος


ΖαχαροζύμαροΓράφω πιο αραιά τον τελευταίο καιρό, ο χρόνος είναι λιγότερος πλέον λόγω δουλειάς αλλά δε θέλω να μένω μακριά από το site...είναι από τις ευχάριστες ασχολίες μου. Αφορμή για να γράψω σήμερα ήταν η ολοκλήρωση του πρώτου τρύγου του ελάτου και μια δημοσίευση που διάβασα στο διαδίκτυο σε ένα μελισσοκομικό blog. Ναι καλά καταλάβατε...
Το καλοκαίρι είναι μια περίοδος που οι περισσότεροι επικεντρώνουμε το ενδιαφέρον μας στα καλά μας μελίσσια, όπως ένας κακός γονιός αγαπά περισσότερο το φρόνιμο παιδί και παραμελεί το άτακτο. Αυτό ευτυχώς σε αρκετές περιπτώσεις δε συμβαίνει καθώς πολλοί μελισσοκόμοι κρατάνε κοντά τους τα αδύναμα μελίσσια τους και προσπαθούν να τα τροφοδοτήσουν και να τους αυξήσουν τον πληθυσμό.
Στην προσπάθεια αυτή, σημαντικό ρόλο θα παίξει η ποιότητα των τροφών, αλλά και η ποσότητα. Πολλές από τις περιοχές της χώρας μας χτυπιούνται από έντονη ξηρασία, γεγονός που οδηγεί σε έλλειψη γύρης αλλά και νέκταρος. Έτσι λοιπόν και το καλοκαίρι είναι μια περίοδος που αρκετοί μελισσοκόμοι αναγκάζονται να ταΐσου τα μελίσσια που δεν κατάφεραν να κάνουν γερά αποθέματα. Όλος αυτός ο πρόλογος είναι για να αναφερθώ στις τροφές που έχει δυνατότητα να αγοράσει ο μελισσοκόμος.
Υπάρχουν δύο διαχωρισμοί στους τύπους τροφών:
Υγρή τροφή VS στερεά τροφή
και
Θερμασμένη τροφή VS αθέρμαστη τροφή
Οι διαχωρισμοί αυτοί αφορούν αφενός το σιρόπι απέναντι στα ζυμάρια και αφετέρου το θερμασμένο ζυμάρι απέναντι στο μη-θερμασμένο.
Σίγουρα η τροφή είτε στη μια μορφή, είτε στην άλλη, είναι ωφέλιμη. Ο λόγος που το καλοκαίρι τροφοδοτούμε με σιρόπι είναι για να κρατήσουμε το γόνο της βασίλισσας αυξημένο, ξεγελώντας το μελίσσι οτι η φύση δίνει νέκταρ. Ταυτόχρονα όμως το ζυμάρι δίνει αποθέματα τροφής στο μελίσσια, όπως ακριβώς ένα τελάρο με αποθηκευμένο μέλι. Γι'αυτό ο μελισσοκόμος βασίζεται και στα δύο. Το σιρόπι λόγω ζέστης βγάζει πιο έντονη οσμή και αρκετές φορές μπορεί να προκαλέσει λεηλασία αν δοθεί πριν το σούρουπο, γι'αυτό πάντα ταΐζουμε αφού πέσει ο ήλιος. Το ζυμάρι από τη ζέστη ορισμένες φορές ρευστοποιείται και τρέχει μέσα στα τελάρα, ενοχλώντας περισσότερο παρά "πνίγοντας" τις μέλισσες και φράζοντας ορισμένα τελάρα με γόνο ή γύρη.
Από τα παραπάνω προκύπτει οτι και οι δύο μορφές τροφής δίνουν πρόσθετη ενέργεια, με το σιρόπι να δημιουργεί μια πιο έντονη ψευδαίσθηση αφθονίας στο μελίσσι με όλες τις συνέπειες.
Ο δεύτερος διαχωρισμός ουσιαστικά αφορά τη σύγκριση μεταξύ των απλών ζυμωτών μελισσοτροφών και των θερμικά επεξεργασμένων μελισσοτροφών, δηλαδή ανάμεσα στις λεγόμενες "ζυμωτές" και στις "βανίλιες"
Και τώρα οι παρατηρήσεις πάνω σε ορισμένες παρα-πληροφορίες που διάβασα:
Παρατήρηση πρώτη: Η βανίλια εδώ και δεκαετίες φτιάχνεται θερμαίνοντας και χτυπόντας σε μίξερ μείγμα νερού-ζάχαρης-οξέων-γλυκόζης. φτιάχνεται από
  • 4 κούπες ζάχαρη
  • 2 κούπες νερό
  • 2 κουταλιές της σούπας μέλι
  • 1 κουταλιά της σούπας γνήσιο εκχύλισμα βανίλιας ( 2 σκόνες)
  • 1 κουταλιά της σούπας χυμό λεμόνι
  • Ξύσμα απο 1 πορτοκάλι
και μπορεί να περιέχει μέχρι και μέλι.

Η ΒΑΝΙΛΙΑ φτιάχνεται μόνο με θέρμανση - βράσιμο των συστατικών της, αλλιώς δε λέγεται ΒΑΝΙΛΙΑ.

Παρατήρηση δεύτερη: Οι ζυμωτές τροφές φτιάχνονται ανακατεύοντας διάφορα υγρά σάκχαρα όπως η γλυκόζη και η φρουκτόζη μαζί με άχνη ζάχαρη (σακχαρόζη) και προσθέτοντας διάφορα συστατικά που θα αποτρέψουν το πέτρωμα του μείγματος, όπως τα οξέα ή τα ένζυμα ιμβερτοποίησης. Αυτές οι τροφές δεν έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία και θεωρούνται πιο "αγνές" από τις θερμασμένες. Ωστόσο υπάρχουν ορισμένες απόψεις οτι λόγω της ιμβερτοποίησης της Βανίλιας κατά το βράσιμο, η μέλισσα μπορεί να πάρει περισσότερη ενέργεια σε λιγότερο χρόνο, ενώ πρόσφατες έρευνες στο ΑΠΘ δεν επιβεβαιώνουν αυτή τη φήμη.
Τα οξέα όπως είναι το κιτρικό, το οξικό, το γαλακτικό, το οξαλικό ή το ταρταρικό  χρησιμοποιήθηκαν παλαιότερα για να διασπώνται τα ζάχαρα στο σιρόπι και γενικότερα στην τροφή των μελισσών. Για την ίδια αιτία χρησιμοποιήθηκε και η ιμβερτάση η οποία είναι ένζυμο που διασπά την σουκρόζη σε απλά ζάχαρα (γλυκόζη και φρουκτόζη).
Η διάσπαση των ζαχάρων είτε με οξέα είτε με ένζυμα (ιμβερτοποίηση) βρέθηκε ότι δημιουργεί απωθητικές ουσίες στην τροφή με αποτέλεσμα οι μέλισσες όχι μόνο να μην λαμβάνουν τη τροφή αλλά υφίστανται και απώλειες. Σε πειράματα που έγιναν από Αμερικανούς επιστήμονες (Johansson & Johansson, 1977) βρέθηκαν τα εξής :
Α) Οι  μέλισσες λαμβάνουν ταχύτερα την τροφή τους, όταν αυτή αποτελείται από τη κοινή ζάχαρη, παρά όταν αποτελείται από ιμβερτοποιημένη ζάχαρη (οξέα ή ένζυμα).
Β) Τα μελίσσια ξεχειμωνιάζουν καλύτερα όταν τροφοδοτούνται με σιρόπι της κοινής ζάχαρης  παρά  με ιμβερτοποιημένη ζάχαρη.
Γ) Μελίσσια τα οποία ξεχειμώνιασαν  με τροφή στην οποία προστέθηκε ιμβερτάση έχασαν διπλάσιο αριθμό μελισσών από τα  μελίσσια εκείνα  που ξεχειμώνιασαν με τροφή στην οποία δεν προστέθηκε ιμβερτάση ή οποιονδήποτε οξύ.
Προφανώς και μπορεί να φτιαχτεί ζυμωτή τροφή και με ανακάτεμα άχνης ζάχαρης και μελιού, όμως οι τροφές αυτές είναι αφενός αρκετά ακριβότερες ακόμα και στο εμπόριο κι αφετέρου ΤΟ ΑΝΑΦΕΡΟΥΝ ΟΤΙ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΜΕΛΙ.

ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΟΛΕΣ ΟΙ ΖΥΜΩΤΕΣ ΤΡΟΦΕΣ ΜΕΛΙ


Παρατήρηση τρίτη: Αν τρυγήσεις μέλια από ένα άρρωστο μελίσσι, πάει να πει πως αφενός είσαι αρκετά άσχετος για να μην κατάλαβες οτι είναι άρρωστο, αφετέρου θα πει οτι η ασθένεια δεν ήταν και τραγικά επικίνδυνη αφού το μελίσσι κατάφερε να παράγει μέλι για τρύγο. Επίσης τα δυνατά μελίσσια που έχουν τόσα μέλια για να τρυγηθούν, είναι απίθανο να αρρωστήσουν εν μέσω παραγωγικής περιόδου. Αν η ασθένεια είχε εμφανιστεί το Μάρτη για παράδειγμα, ως τον Ιούνιο είναι αδιάφορη η ύπαρξη μικροβίων μέσα στο μέλι, αφού αυτό λόγω οξύτητας τα καταστρέφει σε αυτό το διάστημα. Από κει και μετά, αν κάποιος έχει υποψία οτι ένα μελίσσι του έχει μέσα στο μέλι του σπόρια μυκήτων ή βακτηρίων, να σας υπενθυμίσω ότι σε όλα τα μελίσσια υπάρχουν όλες οι ασθένειες καθ'όλη τη διάρκεια του έτους. Άρα δεν τίθεται θέμα να μολύνεις ένα "καθαρό" μελίσσι από ένα που πιθανώς να έχει σπόρια μικροβίων.Επίσης οι τροφές που θα φτιαχτούν με θέρμανση του μελιού, εν μέρει σκοτώνουν και ένα ποσοστό των μικροβίων. Άλλωστε δε νομίζω να υπάρχουν πολλοί που θα τρυγήσουν μέλι τον Ιούνιο και θα το χαραμίσουν σε μελισσοτροφές.
Επίσης κάτι αστείο που διάβασα: η γύρη που θα πάρουμε από τα μελίσσια μας, μπορεί να είναι μολυσμένη! Από που παίρνουμε τη γύρη; Μήπως από τη γυρεοπαγίδα έξω από την κυψέλη, πριν καν ακόμα έρθει σε επαφή με τις μέλισσες; Τότε πως ακριβώς θα είναι μολυσμένη η γύρη; Γνήσια γνώση!!

Η τροφή που περιέχει μέλι είναι κλάσεις ανώτερη από την τροφή που δεν περιέχει, ειδικά όταν είναι από δικά μας μελίσσια.

Κι εδώ θα δείτε σε βίντεο την παραγωγή τροφής βανίλιας.
Αν θέλετε λοιπόν να επιλέξετε καλές τροφές, θα φροντίσετε τα ζυμάρια να έχουν σωστές αναλογίες, να μην πετρώνουν ή να μην ρευστοποιούνται με το παραμικρό και φυσικά να συμφέρουν οικονομικά. Δεν συντρέχει πραγματικός λόγος για εισαγόμενες τροφές, τη στιγμή που ουδέποτε έγινε συγκριτκό τεστ ποιότητας με τις αντίστοιχες ελληνικές...και φυσικά το κόστος είναι αρκετά υψηλότερο...αν παρόλα αυτά επιμένεις εισαγόμενα υπάρχει και ο "Λαλάκης ο εισαγόμενος"




Μελισσοτροφές: Αλαλούμ και προστασία του μελισσοκόμου


Μελισσοτροφές και νομοθεσίαΟι μέλισσες διαφέρουν από τα άλλα παραγωγικά ζώα στ’ ότι δεν τους δίνουμε αλλά τους παίρνουμε την τροφή τους. Ουσιαστικά, ο μελισσοκόμος λαμβάνει το περίσσευμα των μελισσών μιας και οι τελευταίες από ένστικτο συλλέγουν περισσότερη τροφή απ ‘ότι χρειάζονται. Υπάρχουν όμως περίοδοι που το μελίσσι αδυνατεί να καλύψει τις ίδιες τις ανάγκες του χωρίς βεβαίως να ευθύνεται το ίδιο.
Η υπερβολική αύξηση του αριθμού των μελισσιών σε μια περιοχή, η περιορισμένη νεκταροέκριση λόγω των ξηροθερμικών συνθηκών, οι κακοί μελισσοκομικοί χειρισμοί, η τάση των μελισσοκόμων να αυξάνουν συνεχώς τα μελίσσια τους με χωρισμούς, οι ασθένειες και η απουσία θεραπευτικών μέσων, οι φυτοπροστατευτικές ουσίες που θερίζουν τις συλλέκτριες στους αγρούς και οι αλλαγές στις κλιματικές και καλλιεργητικές συνθήκες ,επιδρούν αρνητικά στη διαθέσιμη τροφή και οι μέλισσες όχι μόνο δεν περισσεύσουν τροφές αλλά αδυνατούν να συλλέξουν την ποσότητα της τροφής που απαιτείται για την ανάπτυξη και το ξεχειμώνιασμα τους.
Στις περιπτώσεις αυτές ο μελισσοκόμος θα πρέπει να βοηθήσει τις μέλισσες συμπληρώνοντας τις τροφές τους. Η συνταγή είναι απλή. Όταν το μελίσσι κινδυνεύει από λιμοκτονία διαλύεται κοινή ζάχαρη σε νερό σε αναλογία 1:1 ή 2:1 ανάλογα με την εποχή και τροφοδοτείται το μελίσσι. Όταν το μελίσσι δεν κινδυνεύει από λιμοκτονία αλλά χρειάζεται διέγερση λόγω περιορισμού της νεκταροέκρισης η οποία συνεπάγει τη διακοπή της ωοτοκίας προσφέρεται ζαχαροζύμαρο ή ζυμάρι το οποίο φτιάχνεται εύκολα με ζάχαρη άχνη και μέλι σε αναλογία 3:1. Το ζυμάρι θα δοθεί επίσης σε περιόδους με χαμηλές θερμοκρασίες όταν δεν μπορεί να δοθεί σιρόπι.

Ενώ οι απλές αυτές και αποτελεσματικές συνταγές ίσχυαν επί χρόνια και οι μελισσοκόμοι με επιτυχία αντιμετώπισαν τις ανάγκες των μελισσιών τους, ξαφνικά εμφανίστηκαν στην αγορά έτοιμες μελισσοτροφές. Οι τροφές αυτές σαφώς διευκολύνουν τον μελισσοκόμο και τον βοηθούν στο έργο του. Λόγω όμως του έντονου ανταγωνισμού της αγοράς και της προσπάθειας προώθησης τους, η διαφήμισή ξεπέρασε κάθε λογικά όρια. Έτσι, ακούστηκαν οι τροφές που διεγείρουν την εκτροφή του γόνου, που αυξάνουν τις αποδώσεις , που αντιμετωπίζουν τις ασθένειες και συμβάλουν στη υγεία των μελισσών, που έχουν ιμβερτοποιημένα ζάχαρα άμεσα αφομοιώσιμα από τις μέλισσες, τροφές που δεν ανιχνεύονται στο μέλι, τροφές που βελτιώνουν το μέλι και άλλα πολλά. Παράλληλα η ζάχαρη κατηγορήθηκε ότι στειρώνει τις βασίλισσες, χαλά την προβοσκίδα των μελισσών, μειώνει τη ζωή τους και κάνει τις μέλισσες περισσότερο ευαίσθητες στις ασθένειες. 

ftiaxnontas-zymariaΌλα αυτά πέραν από το μπέρδεμα που προκάλεσαν στους μελισσοκόμους και τον αποπροσανατολισμό, τους ξύπνησε το ένστικτο του ερευνητή και της πατέντας. Χωρίς να γνωρίζουν καν τι είναι ιμβερτοποίηση και εάν ωφελεί ή βλάπτει τις μέλισσες προχωρούν σε δικιές τους «πατέντες» φτιάχνουν τη δικιά τους τροφή ρίχνουν μέσα στο σιρόπι και στο ζαχαροζύμαρο ξύδι, λεμόνι, κιτρικό, για να το κάνουν, λένε περισσότερο αφομοιώσιμο για τις μέλισσες. Κάποιοι για να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα της τροφής στην υγιεινή των μελισσών ενσωματώνουν στο ζυμάρι θυμόλη, αντιβιοτικά ακόμα και φάρμακα εναντίον της βαρρόα. Το χειρότερο, δεν περιορίζονται στα δικά τους μελίσσια αλλά ανακοινώνουν μέσα από το διαδίκτυο την πατέντα τους χωρίς καν οι ίδιοι να είναι σε θέση να την δοκιμάσουν και να γνωρίζουν πόσο ασφαλή είναι για τις μέλισσες. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να πραγματεύεται να εφευρίσκει και να παρουσιάζει τις σκέψεις και τα ευρήματά του. Όμως οι μελισσοκόμοι, ιδιαίτερα οι νέοι θα πρέπει να είναι προσεκτικοί και να περνάνε μέσα από τα φίλτρα της γνώσης και της λογικής τις όποιες συνταγές τους παρουσιάζονται. 


Τι γίνεται όμως με τις μελισσοτροφές εμπορίου; Μπορεί οποιοσδήποτε αποκτήσει μια σύγχρονη συσκευή παρασκευής μελισσοτροφής όπως είναι η βανιλομηχανή ή ένα καλό ζυμωτήρα να μαγειρεύει, να συσκευάζει και να πουλήσει ελεύθερα στην αγορά; Μπορεί να γράφει ότι θέλει για την σύνθεσή της και να την διαφημίζει για ιδιότητες που δεν έχει ή τουλάχιστο που ποτέ δεν εξέτασε; Μπορούν ανεξέλεγκτα οι μελισσοτροφές να διατίθενται στο εμπόριο και πόσο ακίνδυνες είναι για τις μέλισσες; Σε πρόσφατη έρευνα του εργαστηρίου Μελισσοκομίας (Γκόρας και συνερ. 2013) βρέθηκε ότι 7 από τις 18 μελισσοτροφές εμπορίου είχαν HMFπάνω από τα όρια εκείνα που θεωρούνται ασφαλή για τις μέλισσες. Πώς θα προστατευτεί ο μελισσοκόμος από μια πολυδιαφημιζόμενη τροφή η οποία πιθανό να έχει τοξικές για τις μέλισσες ουσίες, να προέρχεται από γενετικά τροποποιημένα υλικά ή να κρύβει αντιβιοτικά ή άλλα χημικά φάρμακα;

Στα ερωτήματα αυτά η απάντηση είναι ότι οι μελισσοτροφές δεν μπορεί να παραμείνουν ανεξέλεγκτες. Υπάρχουν κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης με κυριότερο τον Καν.767/2009 ο οποίος διέπει τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση τους. Ο κανονισμός αυτός ισχύει για οιονδήποτε ζώο διατρέφεται, εκτρέφεται ή διατηρείται με σκοπό την παραγωγή τροφίμων για ανθρώπινη κατανάλωση και άρα αφορά και τις μέλισσες και τις παρεχόμενες μελισσοτροφές εμπορίου. Στο άρθρο αυτό καταγράφονται οι βασικές διατάξεις του κανονισμού με την ελπίδα οι αρμόδιες αρχές στηριζόμενες στην νομοθεσία να βάλουν κάποια τάξη στην γενική αναρχία που επικρατεί σήμερα στην εμπορία των μελισσοτροφών.
Ο Καν.767/2009 είναι οριζόντιος γιατί αφορά όλα τα παραγωγικά ζώα.
Για να γίνουν περισσότερο κατανοητές οι διατάξεις του στην παρουσίαση των άρθρων που ακολουθεί ο όρος «ζωοτροφή» αντικαταστάθηκε με το όρο «μελισσοτροφή» και τα «παραγωγικά ζώα» με τις «μέλισσες».
Μελισσοτροφή στην κυψέλη
Βασικά στοιχεία του Καν. 767/2009  
  • Οι μελισσοτροφές διατίθενται στην αγορά και χρησιμοποιούνται μόνο εάν είναι ασφαλείς και δεν έχουν άμεσες δυσμενείς επιπτώσεις στην ευεξία των μελισσών (άρθρο 4)
  • Ο παρασκευαστής μελισσοτροφής παρέχει στις αρμόδιες αρχές κάθε πληροφορία σχετική με τη σύνθεση ή τις προβαλλόμενες ιδιότητες της μελισσοτροφής που διαθέτει στην αγορά. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να επαληθεύουν την ακρίβεια των στοιχείων που αναγράφονται στην επισήμανση, περιλαμβανομένων των ακριβών ποσοστών κατά βάρος πρώτων υλών που χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή της (άρθρο 5):  Η επισήμανση και η παρουσίαση των μελισσοτροφών δεν πρέπει να παραπλανά τον χρήστη, ως προς τη σκοπούμενη χρήση ή τα χαρακτηριστικά της, ιδίως τη φύση, τη μέθοδο παρασκευής ή παραγωγής, τις ιδιότητες, τη σύνθεση, την ποσότητα και το χρόνο διατηρισιμότητας (άρθρο 11) .  Στην μελισσοτροφή δεν πρέπει να αποδίδονται αποτελέσματα ή χαρακτηριστικά που δεν έχει ή ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχουν όλες οι παρόμοιες μελισσοτροφές (άρθρο 11) 
  • Οι πρώτες ύλες μελισσοτροφών (ισογλυκόζη, σογιάλευρο, ζάχαρη) ή οι σύνθετες μελισσοτροφές που διατίθενται στην αγορά χύμα ή σε μη σφραγισμένες συσκευασίες ή περιέκτες θα πρέπει να συνοδεύονται από έγγραφο που περιέχει όλες τις υποχρεωτικές ενδείξεις επισήμανσης (άρθρο 11)
  • Στην επισήμανση της μελισσοτροφής οποιοσδήποτε ισχυρισμός θα πρέπει να είναι επαληθεύσιμος από τις αρμόδιες αρχές και κατανοητός από τον χρήστη της μελισσοτροφής (άρθρο 13) 
  • Ο παραγωγός μελισσοτροφής τεκμηριώνει επιστημονικά, κατόπιν αιτήματος της αρμόδιας αρχής, το αληθές του ισχυρισμού, είτε μέσω επιστημονικών στοιχείων που διατίθενται στο κοινό είτε μέσω εμπεριστατωμένης εταιρικής έρευνας. Η επιστημονική τεκμηρίωση διατίθεται τη στιγμή κατά την οποία η μελισσοτροφή διατίθενται στην αγορά. Οι αγοραστές έχουν το δικαίωμα να εφιστούν την προσοχή της αρμόδιας αρχής στις αμφιβολίες τους όσον αφορά το αληθές του ισχυρισμού. Εφόσον κριθεί ότι ο ισχυρισμός δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένος, η επισήμανση σε σχέση με τον εν λόγω ισχυρισμό θεωρείται παραπλανητική (άρθρο 13) . 
  • Στην ετικέτα των μελισσοτροφών ή σε οποιανδήποτε παρουσίαση εγγράφων προβολής ή διαφήμισης δεν πρέπει να υπάρχει ισχυρισμός για οποιανδήποτε πρόληψη ή θεραπείας ασθενειών των μελισσών (άρθρο 13)  Οι υποχρεωτικές ενδείξεις επισήμανσης παρέχονται στο σύνολό τους σε εμφανές σημείο της συσκευασίας, του περιέκτη, της προσαρτημένης ετικέτας ή του συνοδευτικού εγγράφου σε εμφανή θέση, με τρόπο ευανάγνωστο και ανεξίτηλο, στην επίσημη γλώσσα ή τουλάχιστον σε μία από τις επίσημες γλώσσες του κράτους μέλους στην αγορά των οποίων διατίθεται το προϊόν (άρθρο 14) . 
  • Οι υποχρεωτικές ενδείξεις επισήμανσης πρέπει να αναγνωρίζονται εύκολα και να μην καλύπτονται από οποιαδήποτε άλλη πληροφορία. Αναγράφονται με χρώμα, γραμματοσειρά και μέγεθος που δεν καλύπτει ούτε τονίζει κανένα μέρος των πληροφοριών, εκτός εάν αυτή η διαφοροποίηση γίνεται για να δοθεί έμφαση στις δηλώσεις προφυλάξεων (άρθρο 14) . 
  • Οι μελισσοτροφές διατίθενται στην αγορά μόνο εάν αναγράφονται στην επισήμανση οι ακόλουθες ενδείξεις (άρθρο 15):
    • α) Ο τύπος της μελισσοτροφής και η αναφορά ότι προορίζεται για μέλισσες.·
    • β) Η ονομασία ή η εταιρική επωνυμία και η διεύθυνση του υπευθύνου παραγωγής της μελισσοτροφής και της επισήμανσης·
    • γ) Ο αριθμός έγκρισης μονάδας του αρμόδιου για την επισήμανση .
    • δ) ο αριθμός παρτίδας ή φορτίου·
    • ε) Η καθαρή ποσότητα, εκφρασμένη σε μονάδες μάζας στην περίπτωση στερεών προϊόντων και σε μονάδες μάζας ή όγκου σε περίπτωση υγρών προϊόντων·
    • στ) Ο κατάλογος των πρώτων υλών από τις οποίες αποτελείται η μελισσοτροφή, ο οποίος φέρει τον τίτλο «σύνθεση» και αναφέρει την ονομασία κάθε πρώτης ύλης που χρησιμοποιήθηκε για την παρασκευή της. Οι πρώτες ύλες της μελισσοτροφής παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά βάρους υπολογιζόμενο βάσει της περιεκτικότητας σε υγρασία στη σύνθετη ζωοτροφή
    • ζ) Η περιεκτικότητα σε υγρασία.
    • η) Οδηγίες ορθής χρήσης.
    • θ) Ο αριθμός έγκρισης του παραγωγού.· Εάν δεν υπάρχει τέτοιος αριθμός, ο αριθμός αναγνώρισης που χορηγείται κατόπιν αιτήματος των παραγωγών ή υπευθύνων επιχειρήσεων που φτιάχνουν μελισσοτροφές.
    • ι) Η ένδειξη της ελάχιστης διάρκειας αποθήκευσης ή ανάλωσης. Εάν η ημερομηνία παρασκευής αναγράφεται στην επισήμανση, η ημερομηνία που δηλώνει ελάχιστη διάρκεια αποθήκευσης μπορεί να παρέχεται επίσης και με την μορφή: «… (χρονική περίοδος σε ημέρες ή μήνες) μετά την ημερομηνία παρασκευής»·
    •  
  • Εάν τα ποσοστά κατά βάρος των πρώτων υλών μελισσοτροφής δεν αναγράφονται στην ετικέτα, ο υπεύθυνος για την επισήμανση, υπό προϋποθέσεις, παρέχει στον αγοραστή κατόπιν αιτήματος, πληροφορίες σχετικά με την ποσοτική σύνθεση εντός κλίμακας +/– 15 % της τιμής σύμφωνα με τη σύνθεση της μελισσοτροφης (άρθρο 15): 
  • Για λόγους οιασδήποτε επείγουσας ανάγκης σχετικά με την υγεία των μελισσών η αρμόδια αρχή μπορεί να παρέχει στον αγοραστή τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της υπό τον όρο ότι, αφού έχει σταθμίσει τα αντίστοιχα νόμιμα συμφέροντα παρασκευαστών και αγοραστών, καταλήγει στον συμπέρασμα ότι αυτή η παροχή πληροφοριών είναι δικαιολογημένη. Εάν είναι σκόπιμο, η αρμόδια αρχή παρέχει αυτές τις πληροφορίες υπό την προϋπόθεση ότι ο αγοραστής θα υπογράψει ρήτρα εμπιστευτικότητας (άρθρο 15) 
Ζυμάρια του εξωτερικού
Συμπεράσματα
Η άμεση εφαρμογή του Καν 767/2009 στην παρασκευή και εμπορία των μελισσοτροφών θα βοηθήσει σημαντικά τη μελισσοκομία, θα θέσει τις σωστές βάσεις εμπορίας τους και θα εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας των μελισσών. Στις βασικότερες διατάξεις του κανονισμού η επιστημονική τεκμηρίωση αποτελεί τον κύριο παράγοντα που λαμβάνεται υπόψη στη χρήση ισχυρισμών για την μελισσοτροφή. Όσοι διαθέτουν μελισσοτροφές και χρησιμοποιούν ισχυρισμούς όπως διεγείρει την ωοτοκία, αυξάνουν τις αποδώσεις, περιορίζουν τις αρρώστιες, βελτιώνει την ποιότητα της παραγωγής κ.ά θα πρέπει να καταθέσουν επιστημονική τεκμηρίωση για τον ισχυρισμό. Η ετικέτα θα πρέπει να αναγράφει υποχρεωτικά συγκεκριμένα στοιχεία όπως είναι ο κατάλογος των πρώτων υλών από τις οποίες αποτελείται η μελισσοτροφή. Ο παραγωγός δεν είναι υποχρεωμένος να αναγράψει την εκατοστιαία σύνθεση της τροφής αλλά έχει την υποχρέωση να καταθέσει φάκελο στην αρμόδια υπηρεσία με λεπτομέρειες για τη σύνθεση. Ο μελισσοκόμος χρήστηςτης μελισσοτρόφος έχει έννομο συμφέρον κάτω από προϋποθέσεις να ζητήσει την σύνθεση της τροφής. Καμιά μελισοτροφή δεν θα μπορεί να υπάρξει στο εμπόριο εάν δεν διαθέτει την σχετική άδεια, εάν δεν αναφέρει τις απαραίτητες ενδείξεις στην ετικέτα και εάν δεν πληροί τους βασικούς κανόνες ασφάλειας που θα πρέπει να καθοριστούν (επίπεδα HMF, προέλευση από σε γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς κ.ά)
Πρόταση
Μελισσοτροφή
Η άμεση εφαρμογή του Κανονισμού 767/2009 στις μελισσοτροφές εμπορίου. Οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΑΑΤ να συνεργαστούν με τους επιστημονικούς φορείς για τις επιπρόσθετες παραμέτρους που θα πρέπει να χαρακτηρίζουν τις μελισσοτροφές.

Δεν υπάρχουν σχόλια: